پیدایش ورزش بسکتبال در ایران
ورزش زیبا و پر تحرک بسکتبال در سال 1310 در ایران معرفی شد.
ابتدا مستشاران و سپس معلمین ورزش مدارس کشور به این ورزش پرداختند.گرچه از ماهیت و فنون و قوانین آن بطور وضوح اطلاع کافی در دست نبود ولی در سال 1310 به عینیت در دو شهر تهران و اصفهان علاقه مندانی به خود جذب کرده بود که در تهران در کالج البرز دانش آموزان در اوقات فراغت به آن می پرداختند.
در همین اثنا بو که مرحوم فریدون شریف زاده به لحاظادامه تحصیل به کشور ترکیه رفته بود به میهن بازگشت و تل اندازه ای شناخت لازم از این رشته ورزشی داشت که علاقمندانی شروع به تمرینات نمود.
آنچه مسلم است تمرینات بر اساس اصول اولیه آموزش داده نمی شد.
کم کم در مدارس دیگر هم از جمله دارالفنون و چند مدرسه دیگر دانش آموزان شروع به بازی بسکتبال نمودند.آهنگ گسترش بسکتبال در ایران مثل دیگر کشورهای صاحب نام بسکتبال در جهان در سالهای اولیه بسیار سریع بود.
بهد از حدود ده سال انجمن بسکتبال و والیبال تواما تاسیس و فعال شد و به لحاظ گسترش ای ورزش در مدارس کشور مسئولیت اداره این انجمن بعهده آقای کاظم رهبری که خود از اساتید ورزش و خوش نام بود سپرده شد تا جائیکه دامنه ی فعالیت اس گسترش پیدا نمود و در سال 1326 شمسی رسما عضویت فیبا در آمد.
از آن به بعد ورزش بسکتبال بعنوان ورزش جدید التاسیس با جدیت در دانشگاهها بصورت مسابقه ای بر گزار می گردید که علاقمندان بیشماری از بازیها دیدن می کردند.سپس باشگاههای تهرانی بخصوص نیرو و راستی ، دارائی ، دوچرخه سواران، شعاع و غیره ودر استانهای خوزستان،فارس،اصفهان،خراسان،آذربایجان شرقی،مازندران و گلستان این ورزش متداول و رقیبی سرسخت برای تهرانی هل شدند.از بین ای مراکز آموزشی و باسگاهها بازیکنان نخبه مشخص و تشکیل تیم داده شد که در آن سالها این افراد در تهران شاخص تر بودن و اکثر بازیکنان تیم ملی وقت از درون مدارس و دانشگاهها تعیین می گردیدند.
مهندس صادقی،سرهنگ نبی قریانی،ایرج مقدم،مبشر،عقیلی،حاجیان،شاملو،سرهنگ معصومی،سرهنگ قلی زاده،عباس هاشمی،محمدحسن کساری،شادمان،حسین هاشمی،فریدون اشتری، داود نصیری،حسن نیکو،خانلری،کبیری و پرویز عمواقلی از جمله بازیکنان برتر سالهای اولیه بودند.
پس از گذشت چندین سال حالا همه استانها ورزش بسکتبال را خوب می شناسند و در تمام مدارس و دانشگاهها بعنوان ورزش دانشجویی لقب گرفته و دارای اعتبار خاص شده است.
در همین سالها بود که مسئولین وقت ورزش کشور به توسعه و گسترش این رشته پی بردند و در پی این بودند که تیم ملی بسکتبال را تشکیل و راهی مسابفات بین المللی نمایند.
در سال 1948 میلادی که مسابقات المپیک در کشور انگلستان برگزار می شد این تیم را ثبت نام و سپس به این بازی ها اعزام نمودند.
Dدر المپیک لندن تعداد 23 تیم از کشورهای جهان شرکت داشتند که نیم ما در گروه
مسابقات بهمراه فرانسه،کوبا و ایرلند بازی های دور مقدماتی را انجام داد که با یک برد در برابر ایرلند با نتیجه 49-22(نیمه اول 10-22) در رده چهارم گروه خود قرار گرفت.آنگاه تیم ملی ایران جهت تعیین مقام 9 تا 16 به دیدار تیم ملی کانادا رفت که سر انجام این بازی با نتیجه 81-25(نیمه اول49-8) شد به سود کانادا تمام شد. سپس تیم ملی ما برای احراز رده بندی در برابر مجارستان می باسیت بازی می نمود که مجارها در این مسابقه حاضر نشدند و تیم ملی ایران بازی را 2 بر صفر برنده شد.مجددا جهت مقام 11 تا 16 یکبار دیگر در برابر کوبا مسابقه داد که این بار هم 70-36(نیمه اول 32-11) به سود کوبا خاتمه یافت که سرانجام به مقام 14 نائل گردیدیم.
اعضاء تیم ملی شرکت کننده در المپیک 1948 لندن عبارت از حسین هاشمی،فریدون اشتری،اسفندیاری،فریدون صادقی،رفعت جاه،دکتر صعودی پور،ضیاءالدین شادمان،اصغر احساسی،حسین سرودی،حسین جبارزادگان،حسین کاراندیش و ابولفضل صلبی تشکیل می دادند.ناگفته نماند که صعودی پور و صلبی در زمره بهترین های آن زمان بودند.
شوق و اشتیاق شرکت در المپیک وجد و شور و شعف خاصی بین مسئولین تربیت بدنی و علاقمندان در سطح کشور پدیدار ساخت.حالا نگاه مردم به بسکتبال مثل کشتی،وزنه برداری و والیبال شده و مدارس،دانشگاهها و باشگاهها فعالیت خود را منبعد دو چندان نمودند تا سال 1951 میلادی (1331 شمسی) تیم ملی بسکتبال را به اولین دوره بازی های آسیایی در دهلی نو اعزام نمایند. تیم ملی در این بازی ها با انگیزه قوی شرکت نمود تا جائیکه با انجام مسابقات درخور توجه موفق گردیدند برای اولین بار مدال برنز بدست آورند که اعضای این تیم عبارت بودند از:
حسین سرودی،ابوالفضل صلبی،دکتر حسین صعودی پور،مهندس کمال مشحون،مهندس کامبیز مخبری،علیرضا اوشار،حسن خالق پور،دکتر حسین رضی،رضا معصومی و ماشاءا... صفی یاری.
در گذشته به ندرت تیم ملی به خارج می رفت ولی تیم ملی بسکتبال به تورنمنت بین المللی ترکیه اعزام گردید.در این بازی ها تیم های قوی از جمله فرانسه،یوگسلاوی سابق،ایتالیا،مصر،اتریش و ترکیه شرکت نموده یودند که تیم ملی کشورمان در مقابل کشورهای ایتالیا،اتریش و مصر پیروز گردید.
در همین راستا مسابقات پنالتی نیزبین 5 بازیکن از هر تیم صورت گرفت که سر انجام تیم پنالتی ایران مقام اول را کسب و آقای ابولفضل صلبی با 48 پرتاب موفق از جمع 50 پرتاب پنالتی،موفق گردید به مقام اول نائل و کاپ اولی را دریافت نماید.
در سال 1334 تیم ملی به مسابقات چند جانبه که تحت نام سنتو برگزار می شد شرکت نمود.این بازیها جهت پیشرفت بسکتبال در قاره پهناور بین تیم هایی که قسمت میانی آسیا به بسکتبال روی آورده بودند،ترتیب یافته بود.در این بازی ها آقایان فرامرز سمیعی،منصور وفائی،آوند فقیه،مهندس کمال محشون،حسن اشتری،حسین جبارزادگان،دکتر حسین رضی،ناصر صدری،ماشاا... صفی یاری،محمود عدل،اصغراردبیلی و ابوالفضل جلی عضویت داشتند.
روند پیشرفت بسکتبال در شطح کشور کماکان ادامه داشت و همواره مدارس و دانشگاهها پایگاه اصلی این ورزش شده بود و مسابقات این دو ارگان آموزشی از رونق خاصی برخوردار بوده و با قدرت و قوت بر گزار می گردید که بازی تیم ها در دانشگاهها از شور و هیجان برخوردار بود.
به تبعیت از این دو سازمان،باشگاهها نیز بر فعالیت خود افزودند تا جائیکه در استانها نبز شعبات باشگاهها اقدام به فعالیت نمودند.
در سال 1337 در تورنمت چهار جانبه در کشور پاکستان حضور پیدا نمودیم که تیم ملی را این افراد تشکیل می دادند.
مسعود ماهتابی،مهدی بلورچی،مهندس علی مقدسیان،حسین کریمی،حسن اهرنجانی،مهندس بیژن قهرمانلو،منوچهر کاظمی،دکتر مهدی نمازی زاده،جلال امجد،ساسون ساسون،اکبر موسی زاده،احمد ذاکری و مهدی آل احمد.
در سال 1338 مجددا اعضاء تیم ملی بشرح ذیل مهرفی شدند:
مسعود ماهتابی،مصطفی افوضی،مرتضی مازیار(آقا کوچک)،محمود محشون،منصور هفت لنگ،غلام واعظی،نادر کاشانی،محمود عدل،سروش نگهبان،داود حداد و خسرو تاج بخش.
در سال 1340:
ناگفته نماند در دهه 40تیم ملی در کوران مسابقات باشگاهی و قهرمانی کشور انتخاب و این بار به کشور ترکیه اعزام شدند که نفرات عبارت بودن از:
مسعود ماهتابانی،نادر کاشانی،مهندس بیژن قهرمانلو،اکبر کرباسی،محمود محشون،محمدرضا محشون،حسن ذوالفقاری،منصور هفت لنگ،مرتضی مازیار(آقا کوچک)،سیاوش انشاء و جلال امجد
در دهه 40 تیم ملی بسکتبال با بازی های درخشانی که در مسابقات چهار جانبه تهران در تالار بسکتبال هفتم تیر بر گزار نمود با پیروزی چشمگیر و قابل توجه هنوز خاطره آن مسابقات در اذهان زنده است.
در دهه 40 علاوه بر دانشگاهها،باشگاهها مختلفی در عرصه مسابقاتی فعال شدند.مسابقات بیشتر در تالار بسکتبال هفتم تیر فعلی آنهم در یک ماه برگزار می شد.
تیم های شرکت کننده رقابت سر سخت و نزدیکی با هم داشتند که جهت تقویت تیم خود بازیکنان خوب شهرستلنی را با تسهیلات بسیار جزئی به خدمت در می آوردند.بازی ها کاملا آماتور بود فقط تیم پاس سعی می نود قهرمانان و بازیکنان نامدار را به دانشگاه افسرس ببرد و بتواند تیم خود را قوی کند.
از سا 1340 آفایان مسعود ماهتابانی،مصطفی افوضی،مرتضی مازیار(آقا کوچک)،
محمود محشون، اکبر کرباسی، سعید خلخالی،مهندس بیژن قهرمانلو،بهروز قهرمانلو
خسرو تاجبخش، منصور هفت لنگ،مجید توفیق و نادر کاشانی از چهره های برتر بسکتبال کشور و تیم لی را تشکیل می دادند که این تیم به کشور ترکیه سفر نمود و در جام بسفر شرکت کردند.
جالب اینکه استان خوزستان بخصوص شهرهای خرمشهر و آبادان به پایگاه قوی بسکتبال تبدیل و بازیکنان بیشماری تشکیل می دادند.
از جمله مجید توفیق،سروش نگهبان، اسد برومی،منصور هفت لنگ،سلیم شیبه،دهداری،سرداری،احمد محمد پور،اسفندیار نگهبان،حسین شریفی،بهروز محمودشاهی،محمد اسلامی،خشیار نگتی،باقر خانچی،محود شیرازی،حسن جعفری،اسدا... رحمانیان،ستایش نگهبان،علی دوانی،بهروز محودشاهی و غیره از بازیکنان بر جسته خوزستان بودند.تا جائیکه تیم خوزستان در سال 1345 برای اولین بار پس از غلبه بر تیم تهران قهرمان کشور شد که در نوبه خود بی سابقه و در خور توجه بود.
این پیروزی بلامنازع آنقدر روی استانها اثر مثبت داشت که از دهه 40 تیم های اصفهان،خوزستان،تهران،فارس،مازندران و گیلان(انزلی) به قطب های قوی بسکتبال مبدل شده بودند.
در سال 1641 یکبار دیگر تیم ملی از بین بازیکنان باشگاهی و قهرمانی کشور انتخاب گردیدند.قرار بود جهت شرکت در مسابقات آسیایی به اندونزی عزیمت کنند که با اعزام آن مخالفت شد.آنگاه در سال 1342 تیم را به مسابقات چهار جانبه سنتو با شرکت تیم های ایران،هندوستان،پاکستان و سریلانکا که در کشور سریلانکا بر گزار می شد اعزام کردند که الحق و الانصاف تیم در وضعیت بسیار خوب و قدرتمند حضور یافت و با شکست تیم های شرکت کننده در مکان اول ایستاد که اعضای تیم متشکل بودند از :
آقایان محمود محشون،مهندس بیژن قهرمانلو،مسعود ماهتابانی، مرتضی مازیار(آقا کوچک)،نادر کاشانی،مجید توفیق،منصور هفت لنگ،اکبر کرباسی،خسرو تاج بخش، بهروز و سعید خلخالی بودند.
در سال 1343 میلادی برای دومین بار راهی بازی های آسیایی شدیم که در مکان ششم قرار گرفت.
در دهه 40 همه ساله در فصل تابستان در یکی از استانهای کشور مسابقات قهرمانی کشور بر گزار می گردید که این بازی ها به نوبه خود بهترین بازی و میدان ابر از وجود بازیکنان جهت انتخاب در تیم ملی بود که قهرمانی کشور استانی در ارومیه،کرمنشاه،اصفهان،مازندران(بابل) و شیراز در نوع خود بی سابقه بود و هنوز خاطره آن بازی ها در اذهان خیلی ها پایدار می باشد.
ادامه دارد...